Sigorta Tahkimde Görülen Hasar Bedeline İlişkin Tazminat Taleplerinde KDV’nin Değerlendirilmesi

Türkiye’de trafik, yalnızca ulaşımın değil aynı zamanda ciddi ekonomik ve hukuki sonuçların da merkezinde yer alan bir olgudur. Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayımladığı 2024 yılı Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri bu gerçeği çarpıcı biçimde ortaya koymaktadır. Buna göre Türkiye’de yalnızca 2024 yılında 1.444.027 trafik kazası meydana gelmiş, bu kazaların 1.177.172’si maddi hasarlı olarak kayıtlara geçmiştir. Başka bir ifadeyle ülkede günde yaklaşık 4.000, saatte 160’tan fazla trafik kazası gerçekleşmektedir. 

Bu veriler, trafik kazalarının yalnızca bireysel bir olay değil; aynı zamanda geniş bir ekonomik yük doğuran toplumsal bir mesele olduğunu göstermektedir. Her gün binlerce kişi araçlarında meydana gelen hasar, değer kaybı ve onarım masraflarıyla karşı karşıya kalmaktadır. İşte tam bu noktada zorunlu mali sorumluluk sigortası ve sigorta şirketleri, zarar görenlerin uğradıkları maddi kayıpların giderilmesinde önemli bir rol üstlenmektedir.

Ancak kazanın ardından ortaya çıkan zararların hesaplanması ve tazmini sürecinde bazı hukuki tartışmalar gündeme gelmektedir. Bunlardan biri de özellikle araç onarım bedeli ve değer kaybı taleplerinde Katma Değer Vergisi’nin (KDV) tazminat hesabına dahil edilip edilmeyeceği meselesidir. Sigorta şirketleri ile zarar görenler arasındaki uyuşmazlıkların önemli bir kısmı da tam olarak bu noktada ortaya çıkmaktadır.

Araç onarımı gerçekleştirildiğinde, yapılan işlem araç sahibi adına faturalandırılır ve düzenlenen faturada yer alan KDV de yine araç sahibi tarafından ödenir. Başka bir ifadeyle, onarım hizmetinin alıcısı araç sahibi olduğundan, bu hizmete ilişkin KDV’nin ekonomik yükünü de araç sahibi taşımaktadır. Bu nedenle ortaya çıkan zararın gerçek anlamda giderilebilmesi için hasar bedelinin KDV dâhil şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Sigorta şirketleri zaman zaman KDV’nin ödenmeyeceği yönünde savunmalar ileri sürebilmekte, hatta Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında da bu yönde değerlendirmelere rastlanabilmektedir. Ancak bu yaklaşımın, zararın tam olarak giderilmesini amaçlayan “gerçek zarar ilkesi” ile bağdaşmadığı açıktır. Nitekim Yargıtay kararlarında da hasar bedelinin belirlenmesinde KDV’nin göz ardı edilmemesi gerektiği yönünde değerlendirmeler yer almaktadır. (Yargıtay 4. HD, E. 2023/1230, K. 2025/4562, T. 19.03.2025; Yargıtay 4. HD, E. 2022/4653, K. 2023/10718, T. 12.10.2023).

Trafik kazası sonrasında araç sahipleri, onarım maliyetlerinin oldukça yüksek olması nedeniyle çoğu zaman araçlarını sanayide orijinal parçalara benzer muadil parçalarla ve daha uygun maliyetlerle tamir ettirmeyi tercih edebilmektedir. Ancak uygulamada araç fiilen bu şekilde tamir edilmiş olsa dahi, tazminat hesabında esas alınması gereken ölçüt bu değildir.

Yargı kararlarında ayrıca iskonto uygulamalarına da değinilmektedir. Sigorta şirketlerinin anlaşmalı servislerle çalışmaları nedeniyle elde ettikleri indirimlerin, zarar gören üçüncü kişiler bakımından bağlayıcı olmadığı vurgulanmaktadır. Bu nedenle hasar bedelinin hesaplanmasında orijinal parça fiyatları esas alınmalı; hesaplama iskontosuz ve KDV dâhil şekilde yapılmalıdır.

Burada esas olan, zarar gören kişinin kazadan önceki ekonomik durumuna mümkün olduğunca geri döndürülmesidir. Araçta kazadan önce orijinal parçalar bulunuyorsa, onarımın da bu standart üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Araç fiilen sanayide farklı parçalarla tamir edilmiş olsa dahi, tazminat hesabında dikkate alınması gereken ölçüt orijinal parçalar kullanılmış olsaydı ortaya çıkacak bedeldir. Çünkü tazminat hukukunun temel amacı, zarar görenin malvarlığındaki eksilmeyi tam olarak gidermektir.

Av. Erva Okumuş